Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι μελανιών εκτύπωσης. Η ποικιλία των ανταλλακτικών μελανιών είναι ακόμα μεγαλύτερη και από τους ίδιους τους εκτυπωτές. Ο κάθε τύπος μελανιού και το κάθε ανταλλακτικό δεν ακολουθεί την ίδια κατασκευαστική διαδικασία και για αυτό το λόγο πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν πρόκειται να αγοράσετε καινούρια μελάνια εκτύπωσης. Το πρώτο και το πιο σημαντικό κριτήριο είναι η συμβατότητα με τον εκτυπωτή σας. Με τα αυθεντικά μελάνια που προέρχονται από τον ίδιο τον κατασκευαστή του εκτυπωτή δεν πρόκειται ποτέ να αντιμετωπίσετε καμία δυσκολία, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν - συνήθως - την ακριβότερη επιλογή. Εκτός από τα μελάνια που προέρχονται από τον επίσημο κατασκευαστή του εκτυπωτή σας, μπορείτε να προμηθευτείτε και μελάνια εκτύπωσης από τρίτους κατασκευαστές. Δεν είναι σπάνιο γεγονός αυτά τα μελάνια να προσφέρουν καλύτερη απόδοση και υψηλότερη σχέση απόδοσης - τιμής. Επίσης σε κάποιες περιπτώσεις μπορείτε να ξαναγεμίσετε τα μελάνια αυτά, μειώνοντας ακόμα περαιτέρω το κόστος. Η "κεφαλή" του κάθε ανταλλακτικού είναι ένας άλλος σημαντικός παράγοντας. Η κεφαλή μπορεί να βρίσκεται είτε στον ίδιο τον εκτυπωτή, είτε πάνω στο μελανοδοχείο. Στην δεύτερη περίπτωση, κάθε φορά που πετάτε το παλιό σας ανταλλακτικό πετάτε και την κεφαλή και αγοράζετε καινούρια μαζί με το καινούριο ανταλλακτικό. Κατά κανόνα αυτό είναι και προτιμότερο γιατί κατ' αυτό τον τρόπο επιμηκύνετε τη διάρκεια ζωής του εκτυπωτή με το να μην χρησιμοποιείτε την ίδια κεφαλή για όλες τις εκτυπώσεις. Ας δούμε αναλυτικά τα δύο βασικότερα κριτήρια επιλογής μελανιών εκτύπωσης:
1. Τύπος Μελανιού Εκτύπωσης
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρετε είναι τι τύπο μελανιού εκτύπωσης χρησιμοποιεί ο εκτυπωτής σας, γιατί δεν είναι όλα τα ανταλλακτικά εναλλάξιμα μεταξύ τους. Οι εκτυπωτές laser χρησιμοποιούν toner, δηλαδή μελάνη εκτύπωσης σε μορφή σκόνης. Το toner δεν στεγνώνει, δεν αλλοιώνεται εύκολα με τον χρόνο και έχει χαμηλότερο κόστος ανά σελίδα για μεγάλο όγκο εκτυπώσεων κειμένου. Είναι ιδανικό για γραφειακή χρήση όπου οι ασπρόμαυρες εκτυπώσεις κυριαρχούν. Οι εκτυπωτές inkjet χρησιμοποιούν υγρή μελάνη εκτύπωσης, η οποία ψεκάζεται απευθείας στο χαρτί μέσω της κεφαλής. Αυτός ο τύπος μελανιού εκτύπωσης επιτρέπει πολύ μεγαλύτερο χρωματικό φάσμα και υψηλότερη ανάλυση, κάτι που τον κάνει προτιμότερο για φωτογραφίες και έγχρωμο υλικό. Το μειονέκτημα είναι ότι η υγρή μελάνη εκτύπωσης μπορεί να στεγνώσει αν ο εκτυπωτής μείνει αχρησιμοποίητος για καιρό. Τα δύο αυτά είδη μελανιών εκτύπωσης δεν είναι σε καμία περίπτωση εναλλάξιμα, toner σε εκτυπωτή inkjet ή το αντίστροφο θα προκαλέσει βλάβη στη συσκευή.
2. Χρώματα Εκτύπωσης
Οι περισσότεροι καταναλωτές που ψάχνουν για ανταλλακτικό μελανιών εκτύπωσης inkjet ψάχνουν για έγχρωμο ανταλλακτικό. Εκτός από τα μαύρα μελανοδοχεία, υπάρχουν και πράσινα, κόκκινα και μπλε. Αυτά αποτελούν τα κύρια χρώματα με τον συνδυασμό των οποίων μπορούν να επιτευχθούν όλα τα υπόλοιπα χρώματα, οι διαβαθμίσεις και οι σκιάσεις. Όταν οι εκτυπώσεις σας αρχίζουν να είναι θαμπές, τότε είναι καιρός να αγοράσετε καινούρια μελάνια εκτύπωσης. Όταν ένας εκτυπωτής "αδειάζει" από ένα συγκεκριμένο χρώμα, τότε προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τα εναπομείναντα για να δημιουργήσει το χρώμα που λείπει. Αν δεν μπορεί να σχηματιστεί το χρώμα, τότε αυτομάτως χρησιμοποιεί μαύρη μελάνη εκτύπωσης. Κάποιοι εκτυπωτές inkjet περιέχουν όλα τα χρώματα σε ένα μόνο ανταλλακτικό. Ενώ αυτό απλοποιεί την εγκατάσταση του εξαρτήματος, μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο ακριβό από την εναλλακτική επιλογή, γιατί όταν κάποιο χρώμα τελειώσει πρέπει να αλλαχθεί ολόκληρο το δοχείο ακόμα και αν τα υπόλοιπα χρώματα δεν έχουν τελειώσει. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, οι πιο πολλοί εκτυπωτές διαθέτουν δύο μελανοδοχεία, ένα για έγχρωμες εκτυπώσεις και ένα για ασπρόμαυρες. Συνήθως το μαύρο μελάνι εκτύπωσης αργεί να τελειώσει πολύ περισσότερο από τα άλλα χρώματα.
3. Αποθήκευση και Διάρκεια Ζωής Μελανιών Εκτύπωσης
Τα μελάνια εκτύπωσης έχουν ημερομηνία λήξης, και αυτό ισχύει τόσο για τα κλειστά όσο και για τα ανοιγμένα ανταλλακτικά. Ένα κλειστό ανταλλακτικό μελανιού εκτύπωσης διαρκεί συνήθως 1 με 2 χρόνια από την ημερομηνία κατασκευής, ανάλογα με τον κατασκευαστή.
Μόλις ανοιχτεί, αυτό το διάστημα μειώνεται σημαντικά. Η αποθήκευση παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα μελάνια εκτύπωσης πρέπει να φυλάσσονται σε δροσερό και σκιερό μέρος, μακριά από άμεσο φως και υψηλές θερμοκρασίες, γιατί η ζέστη επιταχύνει την εξάτμιση και αλλοιώνει τη σύνθεση του μελανιού. Το ίδιο ισχύει και για τα toner, τα οποία μπορεί να συσσωματωθούν αν εκτεθούν σε υγρασία. Αν ο εκτυπωτής δεν χρησιμοποιείται για μεγάλο διάστημα, η κεφαλή εκτύπωσης μπορεί να "στεγνώσει", ιδιαίτερα στα ανταλλακτικά υγρής μελάνης εκτύπωσης inkjet. Για να το αποφύγετε, συνιστάται να κάνετε έστω μία μικρή εκτύπωση κάθε 1-2 εβδομάδες. Αν η κεφαλή έχει ήδη στεγνώσει, οι περισσότεροι εκτυπωτές διαθέτουν λειτουργία καθαρισμού κεφαλής που μπορεί να λύσει το πρόβλημα χωρίς να χρειαστεί αντικατάσταση του ανταλλακτικού.